විද්‍යාලඞ්කාර ගුරුකුලය - අරුත් පහදුව 3

ගැහැණිය ද? ගැහැනිය ද? කැළණිය ද? කැලණිය ද?

පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පිරුවන

අරුත්පහදුව 3 ලිපියෙන් ලංකාවේ නූතන භාෂාගුරුකුල ගැන කතා කරන්න පොරොන්දු වුණ නිසා, මා එය මෙසේ ලියමි. නමුත් අද මා සියලු ගුරුකුල ගැන නොව එකක් ගැන කරුණු දක්වා ඉදිරි ලිපිවල අනෙක් ඒවා ගැන ලියමි. එක දිගට ලී විට කියවන්නත් එපා වෙයි. මා අද කියන්නේ ‘විද්‍යාලංකාරගුරුකුලය’ ගැනය. වර්තමාන සිංහලභාෂාවේ අක්ෂරවින්‍යාසය බිහිකිරිමේ වැදගත්ම කාර්යභාරය කළේ මෙම ගුරුකුලයයි. මෙය ආරම්භ වන්නේ සාර්වභෞම පණ්ඩිත රත්මලානේ ශ්‍රී ධර්මාරාම නාහිමියන්ගෙන්. පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පිරිවෙන මෙහි මුල් බිමයි. විද්‍යාලංකාර පිරිවෙනේ ඇති විශේෂ ලක්ෂණයක් නම් අතීතයේ පරිවේණාධිපති නාහිමිවරු පවත්වාගෙන ගිය සම්ප්‍රදායන් ඒ අයුරින්ම රැක ගෙන යාම. ඉදින් වෙනස් කිරීමට අවශ්‍යනම්, පිරිවෙනේ ආචාර්යමණ්ඩලය එකතු වී සකච්ඡා කළ යුතු වේ. ධර්මාරාම නාහිමියන්ගේ අක්ෂරවින්‍යාසය වරින්වර කිරිවත්තුඩුවේ පඤ්ඤාසාර නාහිමියන් අතින් ද කොටහේනේ පඤ්ඤාකිත්ති නාහිමියන් අතින් ද වෙනස් වීම්වලට භාජනය වුණා. නමුත් යක්කඩුවේ ශ්‍රී ප්‍රඥාරාම නාහිමියන් නැවත එය ස්ථාපනය කළ නිසා එය විද්‍යාලංකාරයේ සම්මත අක්ෂරවින්‍යාසය බවට පත්වුණා. ඉහත නම් වශයෙන් දැක්වූ අද්විතීය පඬිවරුන් තිදෙන හැරුණු විට විද්‍යාලංකාර අක්ෂරවින්‍යාසය රටට ගෙනයාමට දායක වූ විද්‍යාලංකාරයේ ඉගෙනගත් හෝ ඉගැන්වූ හෝ විශාල පිරිසක් හිටියා. ශ්‍රීමත් ඩී.බී. ජයතිලක, ඇස්. මහින්ද හිමි, සාගර පලන්සූරිය සහ වල්පොල රාහුල හිමි යන අය ඒ අතර කිහිප දෙනෙක්. ඉන්පසුව රටේ පොදු ජනතාවත් විද්‍යාලංකාරක්‍රමය අනුගමනය කරන්න පෙළඹීම නිසා එය සම්මතයක් බවට පත්විය. හැමවිමට විද්‍යාලංකාරයේ ප්‍රතිවාදියා වූයේ මාළිගාකන්දේ විද්‍යෝදය පිරිවෙණයි. විද්‍යෝදය අනුගමනය කළේ පැරණි සංස්කෘත පඬිවරුන්ගේ මතයයි. විද්‍යාලංකාරය පිළිගත්තේ පැරණි සිංහල ලේඛනක්‍රමයයි. විද්‍යාලංකාරයේ විශේෂ ලක්ෂණ කීපයක් දැන් දක්වන්නම්.

01. යම් පදයකට පාලියෙන් හා සංස්කෘතයෙන් අක්ෂරක්‍රම දෙකක් ඇති විට විද්‍යාලංකාරය පිළිගත්තේ පාලික්‍රමයයි.

(සංස්.) ගෘහිණි > ගැහැණිය (විද්‍යෝදය) / (පාලි) ගේහිනි > ගැහැනිය (විද්‍යාලංකාර)

(සංස්.) ඛනති > කනියි (?) / (පාලි) ඛණති > කණියි (විද්‍යාලංකාර)

02. විද්‍යාලංකාරය පැරැණි සිංහලභාෂා ව්‍යවහාරය මුල්තැනට ගෙන පිළිගනී.

පැරැණි ‘පිරිවහන’ යන පදයෙන් බිඳෙන නිසා ‘පිරිවෙන’ කියා විද්‍යාලංකාරය ලියන අතර ‘ර’ යන්නේ බලපෑම නිසා එය ‘ණ’ විය යුතුයි සිතන විද්‍යෝදය ‘පිරිවෙණ’ කියා ලියයි.

03. විද්‍යාලංකාරය, අපේ පදවලට සහ සංස්කෘත, පාලි යන භාෂාවලින් බිඳී එන පදවලට සංස්කෘත රීති අදාළ වෙන බවක් නො පිළිගනී.

(සංස්./ පාලි) කල්‍යාණි > කැලණි

නමුත් මූර්ධජයක් ඉදිරියේ දන්තජය මූර්ධජයක් විය යුතු බව කියන සංස්කෘත මතය නිසා විද්‍යෝදය ‘කැළණිය’ කියා ලියයි.

04. යම් සංස්කෘත පදයක ‘ණ’ යෙදෙන්නේ මුලින් යෙදෙන ‘ර’ යන්න නිසා නම්, එම පදය සිංහලභාෂාවට එන විට එම මුල් ‘ර’ යන්න නැති වෙන නිසා ‘ණ’ යන්න ‘න’ විය යුතු බව විද්‍යාලංකාර මතයයි.

ශ්‍රවණ > සවන / ශ්‍රමණ > *සමන > *හමන > මහන / භ්‍රමණ > බමන

නමුත්

ධරණී > දරණ / ආභරණ > අබරණ

05. ගාත්‍රාක්ෂර ලෝප සන්ධියේදී පූර්ණ බින්දුවක් යෙදිය හැකි පද සාමාන්‍යයයෙන් ලිවීමේදී සඤ්ඤකයක් සහිතව ලිවිය යුතු බව විද්‍යාලංකාර මතයයි.

ගඟ (ගංපොළ) / මඟ (මංපහරන්නා) / නියඟ (නියංකල) / ක්‍රියාපදවලත් නැඟීම (නැංවීම)

නමුත්

‘සමග’ යන්න මිස ‘සමඟ’ නොව.